Je opent een nieuwsartikel en daar staat wéér een foto van een smeltende ijskap boven. Je weet wat het betekent. Je weet dat het niet goed gaat. Je weet waarschijnlijk ook ongeveer wat je eraan zou kunnen doen. Maar denk je daardoor: “Goh, laat ik hier eens even mijn hele gedrag op aanpassen”? Of scroll je gewoon verder naar een filmpje van een golden retriever die op een skateboard staat?

Precies die vraag gaat het Nederlands Klimaatplatform de komende week onderzoeken. Van 12 tot en met 17 oktober staat er een pop-up op Utrecht Centraal waar je letterlijk kunt komen kijken naar de manier waarop klimaatverandering in beeld wordt gebracht.

En vervolgens mag je ook gewoon zeggen: vind ik dit beeld duidelijk? Voel ik hier iets bij? Snap ik überhaupt dat dit over klimaatverandering gaat? Of is dit inmiddels gewoon de zoveelste stockfoto van een verdrietige planeet?

Misschien hebben we niet méér klimaatbeelden nodig, maar betere

Het NKP werkt hiervoor samen met Fontys Hogeschool en onderzoekt welke beelden verschillende groepen mensen aanspreken. Want er is nogal een verschil tussen weten dat iets een probleem is en je daadwerkelijk aangesproken voelen om er iets mee te doen.

En misschien zit daar precies de crux. We zijn jarenlang vooral heel goed geweest in laten zien wat er misgaat. IJs smelt! Bos brandt! Zee stijgt! PANIEK! Maar hoe ziet het verhaal eruit als we niet alleen willen laten zien waar we vanaf moeten, maar ook waar we naartoe kunnen?

Want klimaatverandering is inmiddels niet alleen een verhaal over een ijsbeer op een ijsschots aan de andere kant van de wereld. Het gaat ook over onze straat die anders wordt ingericht, over hoe we reizen, eten, wonen, energie gebruiken en hoe we ons aanpassen aan een wereld die verandert. Dat is een stuk minder makkelijk in één dramatische foto te vangen. En misschien moeten we daarom wel wat creatiever worden.

Utrecht Centraal wordt één grote klimaat-brainstorm

En gelukkig hoef je daarvoor geen klimaatwetenschapper te zijn. De pop-up is juist bedoeld voor iedereen die toevallig over Utrecht Centraal loopt. Je kunt de expositie bekijken én meedoen aan het publieksonderzoek.

Daaromheen gebeurt er nog veel meer. Er is iedere dag een aflevering van de podcast De Overstap, met theatermaker Eveline van Rijswijk, waarin onder anderen gedragswetenschappers, cabaretiers, meteorologen, activisten en jonge klimaatmakers aanschuiven. En ehm… op donderdag 15 oktober zit ik er zelf tussen. 👀 Samen met Olof van der Gaag van de NVDE ga ik praten over klimaat in taal en beeld.

Er zijn ook lunchlezingen, klimaatfilms en op vrijdag een talkshow over hoe media eigenlijk kiezen welke woorden en beelden we gebruiken als we over klimaat schrijven en praten.

En dat vind ik dus veel interessanter dan alleen maar “hier is een tentoonstelling met klimaatfoto’s”. Want uiteindelijk gaat het helemaal niet alleen over foto’s. Het gaat over het verhaal dat we elkaar vertellen over de toekomst.

Want oké, hoe ziet hoop er eigenlijk uit?

Niet omdat we moeten stoppen met laten zien wat er misgaat. Integendeel. Je kunt niet serieus praten over de toekomst als je doet alsof er niets aan de hand is. Maar als iemand na vijf jaar nieuwsconsumptie alleen nog maar denkt aan smeltende ijskappen, overstromingen en “we hebben nog twaalf jaar!!”, dan is het misschien ook niet zo gek als diegene af en toe denkt: laat maar even.

Een verhaal kan namelijk ook iets anders doen. Het kan je nieuwsgierig maken. Je laten zien dat andere mensen óók bezig zijn. Je laten nadenken over wat er wél kan. Of je gewoon het gevoel geven: oké, dit is ingewikkeld, maar ik ben niet de enige die hiermee zit.

En dus vind ik het eigenlijk heel leuk dat ze op Utrecht Centraal niet alleen vertellen hoe het klimaatverhaal eruit zou moeten zien, maar het gewoon aan mensen vragen.

Bben je tussen 12 en 17 oktober in Utrecht? Loop dan even langs de pop-up. Kijk naar de beelden. Geef je mening. Drink desnoods eerst een veel te dure stationskoffie. En als je daarna nog steeds denkt dat de smeltende ijsberg hét beeld van onze tijd is: ook helemaal prima. Maar misschien ontdekken we samen wel dat er nog veel meer manieren zijn om het verhaal van onze toekomst te vertellen. 🌍✨