De toekomst krijgt officieel een stem in Nederlandse beleidsbesluiten
Voor het eerst is er een officiële Toekomst-Effect Rapportage gepubliceerd: een rapport dat onderzoekt wat keuzes van vandaag betekenen voor de generaties van morgen. Hoe ziet Nederland eruit over honderd jaar? Welke keuzes maken we vandaag die straks niet meer terug te draaien zijn? En wie betaalt de rekening als we moeilijke beslissingen steeds voor ons uitschuiven? Dat zijn geen vragen die je vaak terugziet in beleidsstukken. Tot nu.
Voor het eerst is de volledige methodiek van Toekomst aan Tafel toegepast op een groot beleidsdossier: de tweede herijking van het Deltaprogramma. De uitkomsten zijn nu gebundeld in de eerste officiële Toekomst-Effect Rapportage.
Wil je op de hoogte blijven en het laatste HAPPY news ontvangen in je mailbox? Meld je aan voor onze Substack!
Het idee daarachter is eigenlijk heel simpel: als we vandaag een beslissing nemen, kijken we niet alleen naar wat die beslissing nú oplevert, maar ook naar wat die betekent voor mensen die er over tientallen jaren mee moeten leven. En dat levert soms best ongemakkelijke inzichten op.
Zo waarschuwt de rapportage voor ‘adaptief uitstel’: blijven onderzoeken en verkennen terwijl er eigenlijk al genoeg kennis is om een moeilijke keuze te maken. Want niet kiezen is óók kiezen. Ook wordt geadviseerd om beter te kijken naar hoe lusten en lasten tussen generaties worden verdeeld. Een deel van de ‘transitienpijn’ dreigt anders na 2045 terecht te komen.
Ook de tijdshorizon moet volgens de rapportage veel verder. 2050 is een belangrijke tussenhorizon, maar juist daarna worden de grootste veranderingen verwacht. Daarom wordt gepleit voor een voortrollende tijdshorizon van ongeveer honderd jaar. Niet alleen kijken naar: wat moeten we vóór 2050 geregeld hebben? Maar vooral: hoe ver vooruit moeten we eigenlijk kijken om vandaag goede keuzes te maken?
En misschien is dat wel de belangrijkste verandering: de toekomst wordt niet langer alleen gezien als iets waar we naartoe werken, maar als iets waar we vandaag al rekening mee moeten houden. De rapportage is overigens niet alleen een dik beleidsdocument. Toekomst aan Tafel werkte met verschillende manieren om de toekomst letterlijk aan tafel te krijgen: van een generatietoets en toekomst-check tot generatiegesprekken, een serious game en zelfs gedichten over Nederland van de toekomst.
Dat leverde niet alleen aanbevelingen op, maar ook gesprekken over dingen waar in de dagelijkse beleidspraktijk niet altijd ruimte voor is: botsende belangen, lastige keuzes en de vraag wat we eigenlijk eerlijk vinden voor mensen die er nu nog niet zijn. Dit is de eerste keer dat deze hele cyclus op een groot beleidsdossier is toegepast én dat de uitkomsten officieel zijn gebundeld in een Toekomst-Effect Rapportage.
De hoop is dat dit niet bij één rapport blijft. Dat dit een normale stap wordt bij overheidsbesluiten: wat betekent deze keuze voor de mensen die hier over 30, 50 of 100 jaar mee moeten leven? Want op dit moment kan de Tweede Kamer daar nog helemaal niet op dezelfde manier op controleren. Bizar eigenlijk.
De keuzes van vandaag vormen het Nederland van morgen. Dan lijkt het me niet meer dan logisch dat we daar ook officieel naar kijken.
De eerste Toekomst-Effect Rapportage ligt er. Hopelijk volgen er nog heel veel.
