Dit Grieks eiland was een gevangenis en is nu het thuis van een zeldzame zeehond
Een verlaten gevangenis van rode bakstenen op een kale rots in de Egeïsche Zee. Geen hotel, geen veerboot, geen bewoners. Decennialang verboden terrein. En nu? Een van de rijkste stukjes zee van het hele Middellandse Zeegebied. Met zeehonden die rustig liggen te zonnen op open stranden. Dit is Gyaros. En het verhaal is te mooi om niet te vertellen.
En toen was het een paradijs
Van 1948 tot 1974 was Gyaros een politieke gevangenis. Meer dan 20.000 Grieken werden er naartoe gestuurd: communisten, schrijvers, studenten, kunstenaars. Daarna gebruikte de marine het eiland als bommenschietgebied tot 2002.
Het gevolg? Vijftig jaar lang kwam er bijna niemand. Geen vissers, geen toeristen, geen ontwikkeling. En terwijl de rest van de Cycladen volgebouwd werd met boutique hotels en tavernes, bleef Gyaros onberoerd. De natuur deed de rest.
De zeehond in de zon
In 2004 maakte een amateur-harpoenvisser een foto. Een Middellandse Zeemonnikszeehond, met haar jong, rustend op een open strand in het felle daglicht. Een tafereel dat bijna volledig was verdwenen uit de Middellandse Zee.
Want de monnikszeehond was bijna uitgestorven. Eeuwenlang bejaagd voor hun bont en vlees, daarna verjaagd door kustbebouwing en boze vissers. Tegen het einde van de twintigste eeuw waren er nog maar 350 tot 450 exemplaren wereldwijd. Ze verscholen zich in afgelegen zeegrotten, ver van mensen.
Maar op Gyaros? Lagen ze gewoon op het strand. Ontspannen. Thuis. “Dat was hun natuurlijke gedrag,” zegt bioloog Spyros Kotomatas van WWF Griekenland. “Zeehonden elders gedroegen zich als Atheners in de file: gespannen, alert. Op Gyaros waren ze relaxed.”
Hallo daar zeehondjes!!
De wetenschappers die na die foto naar Gyaros gingen, vonden een kolonie van zo’n 70 volwassen zeehonden. Waarschijnlijk de grootste in de hele Middellandse Zee op dat moment.
Maar het bleef niet bij zeehonden. In het beschermde water rond het eiland zijn inmiddels meer dan 130 verschillende vissoorten geteld. Pantoffelkreeften in ongelofelijke aantallen. Reuzenmanta’s, zeeschildpadden, dolfijnen, walvissen. En hoog op de kliffen broeden Yelkouan-stormvogels, een zeldzame zeevogel. De kolonie op Gyaros is de op één na grootste ter wereld en vertegenwoordigt 15% van de hele wereldpopulatie.
“Als we elders duiken, komen we meestal gefrustreerd uit het water,” zegt marienbioloog Maria Salomidi. “We zien de achteruitgang van de zee. Niet op Gyaros. Het is een van de laatste paradijzen op aarde.”
The next step
In april 2026 kreeg Gyaros de hoogste bescherming die Griekenland kan geven. Sindsdien mag de natuur daar beter herstellen. Door slimme camera’s en controles met boten is illegaal vissen al met 57 tot 85 procent afgenomen.
“Gyaros is een eiland van hoop, maar we hebben duizend Gyaroses nodig door heel Griekenland. Dan zijn we echt ergens mee bezig.”
Salomidi
En de monnikszeehond? Die herstelt zich nu ook buiten Gyaros. Meer beschermde gebieden, andere houding bij vissers. Het werkt. Een verlaten gevangenis die een paradijs werd. De natuur heeft maar één ding nodig: ruimte. 🦭🌊
