Ja, het is oneerlijk. Ja, we kunnen het veranderen!
Dinsdagavond 14 april stonden vier mensen op het podium in de Effenaar in Eindhoven. Een boerin. Een directeur van een eerlijkheidsorganisatie. Een Iraanse journalist en ondernemer. Een klimaatactiviste uit de banlieues van Parijs. Vier mensen, vier continenten, vier verhalen en één gedeelde overtuiging: armoede en ongelijkheid zijn geen toeval. Ze zijn keuzes. En dus kunnen ze ook anders. Dit was de openbare avond van de Wereldvergadering van Emmaus International, die dit jaar voor het eerst in Nederland plaatsvindt. En wij waren erbij!
Het financiële systeem sluit mensen bewust buiten
Een van de meest confronterende inzichten van de avond komt van Rooh Savar, Iraans journalist en oprichter van Welcount (een onderneming die financiële inclusie voor migranten mogelijk maakt).
Zijn boodschap is simpel en hard: het financiële systeem is by design gebouwd om mensen buiten te sluiten. Vluchtelingen, arme mensen, mensen zonder papieren: ze kunnen wel werken, maar geen bankrekening openen. Geen rekening betekent geen geld dat binnenkomt. Geen geld dat binnenkomt betekent geen grip op je eigen leven.
“Vluchteling zijn is geen identiteit. Het is een situatie.”
Rooh Savar
En in die situatie hebben mensen niet alleen hulp nodig, ze hebben een structuur nodig die hun kracht benut. “Hoe kunnen wij jou helpen?” is daarin een radicaal andere vraag dan “hoe kunnen wij voor jou zorgen.”
Twee miljoen boeren die samen Brussel bewegen
Roos Saat is boerin en activiste, en lid van La Via Campesina, een wereldwijde beweging van meer dan 180 boerenorganisaties en twee miljoen boeren. Bottom-up georganiseerd, zodat elk lokaal probleem lokaal aangepakt kan worden. Maar als ze samen optrekken richting Brussel? Dan verschuift er echt iets.
Dat is precies de kracht die op deze avond centraal staat: klein beginnen, groot denken, samen bewegen. Lokale kennis gecombineerd met collectieve slagkracht. Want een boerin in Nederland en een boer in Brazilië hebben andere problemen, maar dezelfde vijand: een systeem dat kleine, duurzame landbouw structureel benadeelt.
Armoede is survival-modus. En dat heeft kracht!
Sanaa Saitouli, klimaatactiviste en medeoprichtster van Banlieues Climat in Frankrijk, zegt iets wat blijft hangen: mensen in armoede zijn niet passief. Ze zijn al in actie. Ze overleven, ze helpen elkaar, ze lossen op wat er opgelost moet worden. Ze weten wat het is. En dat is precies waarom ze onderdeel van de oplossing zijn, niet van het probleem.
Ze vertelt over moeders in Frankrijk die ontdekten dat schoollunches tonijn bevatten met te hoge kwikwaarden. Die moeders kwamen in actie. Ze organiseerden zich. En het veranderde. Niet omdat er een beleidsmaker wakker werd, maar omdat gewone mensen zich organiseerden en hun stem lieten horen.
Kleine acties tellen. Maar het allerbelangrijkste is dat we de systemen aanpakken die armoede in stand houden. Want kleine stapjes zijn mooi, maar als het systeem blijft zoals het is, lopen we als een muis gevangen in een wiel.
Emmaus: 60 jaar lang gewoon doen
Emmaus bestaat in Nederland al meer dan zestig jaar. Elf actieve groepen die tweedehands spullen inzamelen, repareren en verkopen en de opbrengst gebruiken voor sociale projecten, lokaal en internationaal. Mensen in kwetsbare situaties krijgen er onderdak en begeleiding.
Geen grote woorden. Gewoon doen. En nu, tijdens de Wereldvergadering, kwamen meer dan 400 Emmaus-groepen uit meer dan 40 landen samen in Someren. 45.000 betrokkenen. Één beweging. Met één boodschap: united we are the change.
