Ooit draaide alles om hout

Toen de eerste bomen hier honderd jaar geleden werden geplant, had niemand het over biodiversiteit, klimaatverandering of natuurherstel. Het doel was simpel: meer hout produceren.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog ontdekte Groot-Brittannië hoe kwetsbaar het was geworden. Er waren nauwelijks nog bossen over, slechts 5% van het land was bedekt met bomen, terwijl hout onmisbaar was voor de bouw en infrastructuur. De oplossing? Massaal bomen planten. Duizenden werkloze oud-militairen gingen aan de slag en legden uiteindelijk een bos aan van ruim 60.000 hectare.

Toen kwam het besef: een bos kan méér zijn dan een houtfabriek

Vanaf de jaren zestig begon het denken te veranderen. Mensen realiseerden zich dat bossen niet alleen waardevol zijn voor houtproductie, maar ook voor:

🌳 het opslaan van CO₂
🦦 het beschermen van dieren
💧 het vasthouden van water
🌱 het herstellen van ecosystemen

Kielder veranderde daardoor langzaam van een monocultuur vol productiebomen naar een veel diverser landschap. Er kwamen meer boomsoorten, kwetsbare veengebieden werden beschermd en verdwenen dieren kregen een nieuwe kans.

De comeback van bijzondere dieren

Vandaag de dag leeft er verrassend veel wildlife in Kielder. Denk aan: visarenden, haviken, torenvalken, otters, woelratten en rode eekhoorns. Sterker nog: naar schatting leeft ongeveer de helft van alle overgebleven rode eekhoorns van Engeland in dit gebied.

Een van de grootste successen? De terugkeer van de visarend. In 2008 bouwde bosbeheerder Paul Pickett een nestplatform voor de roofvogel. Een jaar later vestigde zich daar een broedpaar. Dat was bijzonder, want de soort had al tweehonderd jaar niet meer in Northumberland gebroed. “Magisch,” noemt Pickett het moment waarop hij ontdekte dat de vogels waren teruggekeerd.

Natuur én economie

Kielder produceert nog steeds hout. Maar het verschil met vroeger is groot: het bos heeft niet langer één functie. Terwijl bomen worden geoogst voor de houtindustrie, worden andere delen juist ingericht voor natuurontwikkeling.

Bosbeheerders willen de komende jaren nog een stap verder gaan. Zo moeten er groene corridors langs rivieren ontstaan waar dieren zich makkelijker kunnen verplaatsen. Ook komt er een gebied van 6.000 hectare dat vrijwel volledig in het teken staat van natuur.

Klaar voor een veranderend klimaat

De volgende uitdaging is klimaatverandering. Volgens bosbeheerder Mark Holroyd worden bossen steeds kwetsbaarder voor ziektes, plagen en extreme weersomstandigheden. Dat zie je nu al in delen van Duitsland, waar boomziektes grote commerciële bossen hebben aangetast. Daarom wordt in Kielder steeds meer ingezet op diversiteit. Hoe meer verschillende boomsoorten en ecosystemen een bos bevat, hoe beter het bestand is tegen de veranderingen die eraan komen.

Hout, klimaatopslag en natuurherstel!

Het verhaal van Kielder laat zien dat natuurherstel niet altijd betekent dat je economische activiteiten moet stopzetten. Soms zit de winst juist in het combineren van functies. Wat begon als een gigantische houtplantage is honderd jaar later uitgegroeid tot een plek waar houtproductie, klimaatopslag én natuurherstel naast elkaar bestaan.

Misschien is dat wel een van de belangrijkste lessen voor de toekomst: niet kiezen tussen natuur of economie, maar bouwen aan systemen waarin beide kunnen groeien.