Het klinkt logisch… totdat je anders gaat rekenen

Stel je voor dat je met 200 mensen in een theater zit. Iedereen gooit na afloop één plastic beker op de grond. Jij zegt: “Ach, mijn beker is maar 0,5% van alle rommel hier.” Dat klopt. Maar als alle 200 mensen dat zeggen, ligt de hele zaal alsnog vol. En dat is eigenlijk precies wat hier gebeurt.

Er zijn bijna 200 landen op de wereld. Slechts drie landen stoten op dit moment meer dan 5% van alle wereldwijde CO₂ uit: China, de Verenigde Staten en India. Alle andere landen kunnen dus óók zeggen: “Wij zijn maar een klein deel.” Maar samen zijn al die ‘kleine’ landen verantwoordelijk voor bijna de helft van alle wereldwijde uitstoot.

Waarom rijke landen een grotere verantwoordelijkheid hebben

Hier wordt het interessant. Politici hebben het vaak over de uitstoot van dit jaar. Maar klimaatverandering werkt niet zoals een maandelijkse energierekening die elke maand weer op nul begint. CO₂ blijft namelijk tientallen tot honderden jaren in de atmosfeer hangen. De opwarming die we nu meemaken is het gevolg van alles wat de wereld de afgelopen eeuwen heeft uitgestoten.

En daar hebben rijke landen een veel grotere rol in gespeeld dan je misschien denkt. Landen zoals Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk begonnen al ruim 150 jaar geleden met fabrieken, kolencentrales en grootschalige industrie. Daardoor hebben zij veel langer fossiele brandstoffen gebruikt om hun economie op te bouwen.

Je kunt het vergelijken met een bad dat langzaam volloopt. Als iemand al een uur lang de kraan open heeft staan en iemand anders pas vijf minuten, dan kun je niet alleen naar die laatste vijf minuten kijken. Je moet ook kijken wie het bad al die tijd heeft gevuld.

Piers Forster

Dat is precies waarom klimaatwetenschappers niet alleen kijken naar de uitstoot van vandaag, maar ook naar de historische uitstoot. En als je dat meeneemt, hebben veel Europese landen en de Verenigde Staten een veel grotere bijdrage geleverd aan de klimaatcrisis dan je op basis van de huidige jaarlijkse uitstoot zou denken.

“Maar China dan?”

Dit is misschien wel de meest gehoorde reactie. En ja, China stoot op dit moment de meeste CO₂ uit van alle landen. Maar ook daar zit meer nuance in. Om te beginnen wonen er ruim 1,4 miljard mensen. Dat is ongeveer 80 (!!) keer zoveel als in Nederland. Natuurlijk ligt de totale uitstoot dan ook veel hoger.

Daarnaast produceert China enorm veel spullen die wij dagelijks gebruiken. Denk aan telefoons, laptops, zonnepanelen, kleding, speelgoed en meubels. De uitstoot vindt plaats in China, maar een groot deel van die producten is bedoeld voor consumenten in Europa en Noord-Amerika. En dan is er nog de historische uitstoot. China is pas veel later echt geïndustrialiseerd.

Daarom zeggen klimaatwetenschappers dat je niet alleen moet kijken naar hoeveel een land vandaag uitstoot, maar ook naar hoeveel het door de jaren heen heeft uitgestoten én hoeveel een gemiddelde inwoner uitstoot.

“Toekomstige opwarming wordt veroorzaakt door toekomstige uitstoot. Elke ton CO₂ die een land of burger weet te voorkomen, helpt om temperatuurstijging en hittegolven voor toekomstige generaties te beperken.”

Ella Gilbert

Elke ton telt

Misschien wel de belangrijkste boodschap uit de analyse is deze: de aarde maakt geen onderscheid tussen een ton CO₂ uit Nederland, Duitsland, Brazilië of China. CO₂ heeft overal hetzelfde effect.

“Het klimaat maakt niet uit waar CO₂ vandaan komt. Of die nu uit veel kleine landen komt of uit één groot land.”

Ella Gilbert

Vergelijk het opnieuw met dat bad dat overstroomt. Het maakt niet uit uit welke kraan het water komt. Als je wilt voorkomen dat het bad overloopt, moeten uiteindelijk alle kranen dicht.

Dat betekent niet dat elk land precies evenveel moet doen. Rijke landen hebben meer financiële mogelijkheden én een grotere historische verantwoordelijkheid. Maar uiteindelijk helpt iedere ton CO₂ die níét wordt uitgestoten.

Het gaat niet alleen om klimaat

Er is nog een reden waarom veel landen blijven investeren in schone energie, ook als hun aandeel in de wereldwijde uitstoot relatief klein lijkt. Dat levert namelijk veel meer op dan alleen minder CO₂.

Naast klimaat, levert minder CO2 uitstoot meer op, zoals:

• schonere lucht
• minder afhankelijk zijn van olie en gas uit het buitenland
• meer energiezekerheid
• nieuwe banen
• technologische innovatie
• én uiteindelijk vaak ook lagere energiekosten.

Klimaatbeleid gaat dus niet alleen over “de kans op extreem weer verkleinen”. Het gaat óók over een gezondere, veiligere en sterkere samenleving.

Dus… maakt Nederland verschil?

In z’n eentje? Nee. Maar dat geldt voor bijna ieder land op aarde. Eigenlijk is de vraag dus niet: “Is Nederland groot genoeg om het klimaat alleen te redden?” De echte vraag is: “Wordt het klimaat beter als alle landen die minder dan 1% uitstoten stoppen met klimaatbeleid?” Ook dat antwoord is nee.

Want samen zijn al die ‘kleine’ landen verantwoordelijk voor bijna de helft van alle wereldwijde uitstoot. Misschien is dat wel de belangrijkste les van dit hele verhaal. Niet dat één land de wereld gaat redden. Maar dat bijna geen enkel groot probleem ooit is opgelost doordat iedereen naar elkaar bleef wijzen. 🌍💚

Bron: Dit artikel is gebaseerd op een analyse van The Guardian, waarin klimaatwetenschappers en onderzoekers uitleggen waarom het argument “wij zijn maar 1% van de uitstoot” misleidend kan zijn.